Driver information

Barkod (veya bar kod), bilginin makineler tarafından okunabilir şekilde görsel olarak bir yüzey üzerinde sunulmasıdır. Orjinal olarak barkod, veriyi paralel çizgilerin genişlikleri ve boşlukları arasında saklardı, ama günümüzde noktasal şekiller, iç içe daireler ve görüntü içinde gizli şekiller gibi farklı türlerde de görülebiliyorlar.

Barkod, barkod okuyucu olarak da adlandırılan optik okuyucular ile okunabilir veya özel yazılımlarla görüntü içinden taranabilir. Barkod bilgisayara veri girişinin doğruluğunu ve hızını artıran Otomatik Tanıma Veri Toplama (OT/VT) uygulamalarında geniş bir kullanım alanı bulmaktadır.

Geleneksel olarak barkod kodlaması sadece rakamları sembolize ederken, yeni sembolojiler tüm ASCII karakter setine büyük harf ve daha fazlasını eklemiştir. Basit barkodların ihtiyaç duyduğu alana daha fazla bilgi sığdırma gereksinimi çizgiler yerine kare hücreleri içeren (bir tür İki boyutlu barkod) matrix kodların geliştirilmesine sebebiyet vermiştir. İçiçe kodlar iki boyutlu ve tek boyutlu kodların karışımıdır ve geleneksel tek boyutlu sembolojiyi birden fazla satır içerecek şekilde bir çerçeve içinde yeniden boyutlandırma işlemidir.

Tarihçe

1940′ların sonunda bir lisansüstü öğrencisi olan ABDli Bernard Silver, öğrenim gördüğü Drexel Teknoloji Enstitüsü’ne gelen bir market zinciri sahibinin kasada tüm ürün bilgilerini otomatik kaydedecek bir sistem geliştirilmesini istediğini, ama enstitünün konuyla ilgilenmediğini gördü. Bu fikir Silver’in ilgisini çekti ve doktora öğrencisi olan arkadaşı ABDli Norman Woodland’a bundan söz etti. Konu üzerinde birlikte çalışmaya başladılar.

Akıllarına ilkin, kızılötesi ışığın altında parlayacak floresan mürekkeple oluşturulacak desenleri kullanmak geldi ama bunun çok kullanışsız ve yüksek maliyetli olduğu ortaya çıktı. Ardından Norman Woodland, Morse kodu ilkesiyle çalışan ve tarayıcıya okutulabilecek bir etiket düşündü. Mors kodundan tek farkı, noktalar yerine inceli kalınlı çizgiler kullanılması olacaktı.

Barkodun henüz oluşum aşamasında ortaya atılan bu görüş modern barkod fikrine çok yakındı ama Woodland ve Silver bu durumda çizgileri tarayıcıya okutmanın çok güç olacağı düşüncesiyle fikri daha da geliştirdiler; 1949′da hedef tahtasındakine benzer iç içe geçmiş halkalar şeklinde bir veri kodu için patent başvurusu yaptılar. Böylece tarayıcının barkoda paralel tutulması zorunluluğu ortadan kalkacaktı. Günümüzün lazerli okuyucuları bu sorunu, etiketi aynı anda birkaç yönden birden tarayarak aşar.

Bunun ardından, tarayıcılarının prototipini yaptılar; prototip, okumakta olduğu kodları yakıp kül etmeden önce fikrin işe yaradığını gösterecekti. Woodland o dönemde IBM firmasında çalışıyordu ve firma iki kez patent haklarını satın alma önerisi yaptı. Sonunda patent hakkını 1962′de Philco firması aldı ve sonra RCA firmasına sattı. 1970′lerde hâla IBM firmasında çalışmakta olan Woodland, ABDli George Laurer ile birlikte Evrensel Ürün Kodu olarak bilinen ve 1973′te onaylanan 12 basamaklı karmaşık kodu geliştirdi. Ertesi yıl, 26 Haziran 1974 günü sabah 08.01′de, ABD’nin Ohio eyaletinde bulunan Troy şehrindeki Marsh Süpermarket’in kasasında işlenen bir paket ciklet, dünyada barkodla satılan ilk ürün oldu.

Kullanım

20. Yüzyıldaki keşfinden beri, barkodlar -özellikle UPC- yavaşça modern uygarlığın önemli bir parçası oldu. Kullanımları çok genişledi, ve barkodların arkasındaki teknoloji sürekli gelişti. Bazı modern barkod uygulamaları şunlardır:

• Manav reyonu, ürün reyonundan alınan tüm ürünler, ve perakende ürünler üzerinde barkod vardır. Bu bir mağazadaki çok sayıda ürünün kolayca takip edilmesine yardımcı olur, ayrıca (mağaza hırsızları artık ucuz bir ürünün etiketini daha pahalı bir ürün etiketi ile kolayca değiştiremediği için) mağaza hırsızlığını azaltır. Barkodun uygulanmasından beri hem tüketiciler hem de perakendeciler üretilen tasarruftan faydalanmaktalar.
• Araba kiralama şirketleri araba tamponu üzerindeki barkodlar ile arabalarını takip etmekteler.
• Havayolları kayıp ihtimalini azaltmak için yolcu bagajlarını barkod ile takip ediyor.
• Yakın zamanda araştırmacılar böceklerin eşleşme alışkanlılarını takip edebilmek için her arının üzerine minik barkodlar yerleştirdiler.
• Nükleer atıkların hareketleri barkodlu bir envanter sistemi ile kolayca takip edilebilir.
• Daha da yakın zamanda barkodlar insanlar üzerinde görülmeye başlandı. Moda tasarımcıları modelleri üzerine barkod ekleyerek moda şovlarını koordine etmeye yardımcı oluyorlar. Kodlar her modelin ne giyeceğine ve ne zaman podyuma çıkacağına karar veren bilgiler taşımaktadır.
• 1990′ların sonlarında Tokyoda, liseli kızlar arasında barkod şeklinde dövme ile ilgili bir akım vardı.
• Barkodlar portre üretmek için de kullanıldı. [1]

Teknolojisi

Tek boyutlu barkod ikili bir koddur (1ler ve 0lar). Çizgi ve boşluklar değişen kalınlıklarda olurlar ve farklı kombinasyonlarda basılırlar. Okunabilme için, iyi bir baskı ve çizgi ve boşluklar arasında yeterli kontrast olmalıdır. Tarayıcılar kodları okumak için farklı teknolojiler kullanır. En genel iki teknoloji laser ve kameradır. Tarayıcılar, birçok süpermarket kasasında olduğu gibi sabit veya envanter takibinde kullanıldığı şekilde el-tipi cihazlar olabilir.

Uğursuz başlangıcına rağmen, barkod birçok ve farklı uygulamada farkedilir bir başarı kazanmıştır. İlk başarılı barkodlardan olan ve Dr. David Allais tarafından geliştirilen Code 39, lojistik ve savunma sanayi uygulamalarında geniş bir uygulama alanı bulmuştur. Code 39 daha yeni barkodlara göre daha az karmaşık olmasına rağmen bugün hala kullanımdadır. Code 128 ve Interleaved 2 bazı geniş pazarlarda başarı kazanmış diğer kodlardır.

Evrensel ürün kodu

Barkodların en iyi bilinen ve en yaygın kullanımı tüketici ürünlerindedir. Evrensel Ürün Kodu, veya U.P.C., bir tanedir çünkü kullanıcıları tarafından geliştirilmiştir. Birçok teknolojik yenilik önce bulunur sonradan bu yeniliğe uygun bir ihtiyaç belirlenir. U.P.C. 1970′lerin başında Amerikan meyve-sebze sektörünün belirlediği bir ihtiyaca cevap vermiştir.

Sebze-meyve reyonlarındaki işlemleri otomatik hale getirmenin işçilik maliyetlerini azaltacağı, stok kontrolünü geliştireceği, işleri hızlandıracağı ve müşteri hizmetlerini geliştireceğine inanan, hem üreticileri hem de süpermarketleri temsil eden altı tane endüstri birliği endüstri liderlerinden oluşan bir komite kurdu. İki yıl süren çalışmalar Nisan 1, 1973 tarihinde Evrensel Ürün Kodunun ve U.P.C. barkod sembolojisinin anons edilmesi ile sonuçlandı. U.P.C. ticari olarak kendini ilk defa Haziran 1974′te Troy, Ohio’daki Marsh’ın Süpermarketinde bir Wrigley’s sakız paketi üzerinde gösterdi.

Sebze - meyve endüstrisi komitesinin yürüttüğü ekonomik çalışmalar 1970′lerin ortalarında okuma yöntemiyle sektörde 40 milyon dolardan fazla bir tasarruf yapılacağını öngörmüştü. Bu rakamlara o zaman diliminde ulaşılamadı, barkod okuma yönteminin öldüğünü söyleyenler bile oldu. Üreticilerin barkodlu etiketleri hemen kullanmaya başlamalarına rağmen barkodun faydası pahalı tarayıcıların çok sayıda perakendeci tarafından kullanılmasını gerektiriyordu. Hiçbiri ilk olmayı istemiyordu ve Business Week’in yayınladığı “Başarısız Süpermarket Tarayıcısı” makalesinde olduğu gibi sonuçlar ilk birkaç yıl umut verici görünmüyordu.

Sembolojiler

Mesajlar ve barkodlar arasındaki ilişki semboloji olarak adlandırılır. Bir sembolojinin özelliği mesajdaki rakam/karakterlerin ve başlangıç bitiş işaretlerinin çizgi ve boşluklar halinde tek tek kodlanması, barkoddan önceki ve sonraki gerekli boş alanın boyutu ve bir kontrol karakterinin hesaplanmasını içerir.

Tek boyutlu sembolojiler genel olarak iki özelliğe göre sınıflandırılır:

• Sürekli veya ayrık: Sürekli sembolojilerde karakterler arka arkaya yer alır, bir tanesi boşlukla biterse diğeri çizgi ile başlar veya tersi. Ayrık sembolojilerde ise karakterler çizgi ile başlar ve biter; Kod bitimi gibi algılanmadığı sürece aradaki boşluk ihmal edilir.
• İki-genişlikli veya çoklu-genişlikli: İki-genişlikli sembolojilerde çizgi ve boşluklar geniş ve dardır; geniş bir çizginin ne kadar geniş olduğu o sembolojinin geniş çizgiler ile ilgili tanımına uyduğu sürece önemli değildir (genelde dar çizginin iki veya üç katı kadar daha geniş). Bir çok çoklu-genişlikli sembolojilerdeki çizgi ve boşluklar modül denen temel bir genişliğin katlarıdır; böyle kodlar genellikle 1, 2, 3, ve 4 modül genişliği kullanırlar.

İçiçe kodlar tek boyutlu bir sembolojinin yatayda birkaç defa tekrarlanması ile oluşur.

İki boyutlu sembolojiler çok çeşitlidir. En genel olanı kare veya nokta şekilli modülleri bir tablo şeklinde gösteren matriks kodlardır. İki boyutlu sembolojiler başka görsel şekillerde de olabilirler. Dairesel şekillerin yanında, farklı boyut veya şekillerdeki modül dizilerini kullanıcının belirlediği bir görüntünün içine gizleyerek (örneğin DataGlyph) steganografiyi kullanan birçok iki boyutlu semboloji de vardır.

Tarayıcı/semboloji etkileşimi

Tek boyutlu sembolojiler, barkod boyunca doğrusal bir ışın demetini hareket ettirerek barkodun açık-koyu alanlarını algılayan bir laser okuyucu tarafından okunacak şekilde optimize edilmiştir.

İçiçe sembolojiler de barkod boyunca birden fazla geçiş yapabilen laser tarayıcılar için optimize edilmişlerdir.

İki boyutlu sembolojiler tüm sembolojisi kapsayan bir tarama şekli olmadığı için laser tarafından okunamazlar. Bu tür sembolojiler resim yakalayan kameralı cihazlar tarafından taranmalıdır.

Tarayıcılar (barkod okuyucular)

En eski ve hala en ucuz barkod tarayıcıları sabit bir ışık kaynağı ve barkod boyunca hareket ettirilen bir adet fotosensör ile yapılır.

Daha sonra yapılan bir tasarım, “laser tarayıcı”, barkod boyunca laseri tarayan poligonal ayna veya galvanometreye monte edilen ayna kullanır — aslında sadece bir adet düz çizgi içerir, ama barkodları her açıdan okuyabilmek için karmaşık şekillerde görülür.

1990′ların sonlarında bazı barkod okuyucu üreticileri hem tek boyutlu hem de iki boyutlu barkodları okumak için sayısal kameralarla çalışmaya başladı. Bu teknoloji günümüzde mükemmel hale geldi ve şimdilerde çoğu uygulamada laser tarayıcıları performans ve güvenilirlik açısından geride bırakıyor.

Yakın zamanda, mağaza raflarından alabileceğiniz sayısal kameralar hem tek hem de iki boyutlu barkodları okuyacak yeterli çözünürlüğe ulaştı. Artan şekilde firmalar barkod tarama yazılımlarını kameralı telefonlara adapte etmenin yollarını arıyor. Ancak, kameralı telefonların optikleri endüstriyel tarayıcılar için optimize edilmiş standart kodlara yeterince uygun değil. Sonuç olarak mobil kullanım için renk kodu ve mCode gibi yeni kodlar tasarlanmakta.

Kod doğrulayıcı (barkod kontrolü)

Bar kod doğrulayıcı birincil olarak barkod basılan ama tedarik zincirindeki tüm firmaların bar kod kalitesini test edeceği iş sahalarında kullanılmaktadır. Barkodun tedarik zincirindeki herhangi bir tarayıcı tarafından okunabilmesini garantilemek çok önemlidir. Perakendeciler uyumlu olmayan barkodlar için yüksek meblağlı cezalar vermektedir.

Bar kod doğrulayıcılar bir tarayıcı gibi çalışmaktadır ama sadece bar kodu çözümlemek yerine, bir doğrulayıcı 8 çeşit test uygulamaktadır. Her test sonucuna 0.0-4.0 (F-A) arasında bir değer verilmektedir ve bu testlerin en düşüğü tarama değeri olarak alınmaktadır. Bir çok uygulama için 2.5 (C) değeri kabul edilebilir en alt değerdir.

Bar kod doğrulayıcı standartları

• Orjinal Amerikan barkod kalite özellikleri ANSI X3.182′dir
• Şu anki uluslararası barkod kalite özellikleri (tek boyutlu kodlar için) ISO15426-1 ve (iki boyutlu kodlar için) ISO15426-2 ‘dir.
• Barkod doğrulayıcıları (tek boyutlu bar kod doğrulayıcı uyumluluk standardı) ISO 15426-1 veya (iki boyutlu bar kod doğrulayıcı uyumluluk standardı) ISO 15426-2 ile uyumlu olmalıdır.

Bar kod doğrulayıcı üreticileri:

• RJS/Printronix (tek boyutlu)
• Hand Held Products (tek boyutlu)
• Webscan (tek ve iki boyutlu)
• Auto ID Solutions (iki boyutlu)
• Stratix (tek boyutlu)
• Axicon (tek boyutlu)

Barkod kullanmanın faydaları

Satış noktası (POS) yönetiminde, barkod kullanımı önemli konular ile ilgili çok detaylı güncel bilgi sağlayarak kararların daha hızlı ve güvenilir şekilde alınmasına imkan vermektedir. Örneğin:

• Hızlı satılan ürünler çabucak belirlenir ve müşteri talebini karşılamak üzere yeniden spariş edilir,
• Yavaş satılan ürünler belirlenir ve istenmeyen stok oluşumu engellenir,
• Bir ürünün mağaza içinde yer değişimi takip edilebilir ve hızlı satılan ve daha karlı ürünler en iyi yerlere yerleştirilir,
• Geçmiş bilgiler dönemsel değişimleri kesin bir doğrulukla tahmin etmek için kullanılabilir.

Bar kod tarayıcıları ayrıca düşük maliyetlidir ve çok doğru okuma yapar - sadece 1/100000 giriş yanlış olur.

Barkod tipleri

Tek boyutlu barkodlar

İçiçe barkodlar

1989 Tiananmen Meydanı Olayları, (Tiananmen Katliamı olarak da bilinir, Çin’de ise 4 Haziran Vakası ya da aynı anlama gelecek şekilde Altı – Dört olarak anılır) Çin Halk Cumhuriyeti’nde (ÇHC) 1989 yılının 15 Nisan’ı ve 4 Haziran’ı arasında meydana gelen; öğrencilerin, aydınların ve işçilerin önderliğinde gerçekleşen gösterileri ve ardından yaşananları ifade eder. Gösterilerin odak noktası Pekin’de Tiananmen Meydanı idi, bununla birlikte göreceli olarak daha yumuşak gösterilerin gerçekleştiği Şangay gibi, Çin’in diğer şehirlerinde de kitlesel protestolar oldu.

Pekin’de protestolar ÇHC hükümeti tarafından kanlı bir şekilde bastırıldı ve pek çok sivil yaşamını yitirdi. Ölü sayısı ÇHC’nin resmi kaynaklarına göre 200 – 300 arası, Çinli öğrenci örgütlerine ve Çin Kızılhaç’ına göre ise 2000 – 3000 arasındaydı. Bununla birlikte Çin Hükümeti’nin pek çok bağımsız kaynak tarafından da doğrulanan iddiasına göre ölümlerin önemli bir kesimi meydanda değil, meydana çıkan sokaklarda oldu.The Myth of Tiananmen And the Price of a Passive Press, by Jay Mathews, Columbia Journalism Review

Protestocular tamamen farklı gruplardan geliyordu. Protestolara, Çin Komünist Partisi’nin yönetimi altındaki hükümetin siyasi yozlaşma içinde olduğunu ve baskıcı bir tutum takındığını düşünen aydınlardan, 1978′den bu yana ekonomik reformların fazla ileri gittiğini ve bunun sonucunda enflasyonun ve proletaryanın yaşamını tehdit eden işsizliğin arttığını düşünen şehirli işçilere ve üniversite öğrencisi sosyalistlere kadar değişen kesimlerden katılım oldu.

Hükümetin dağılma çağrılarına protestocuların meydan okumasının ardından, Çin Komünist Partisi’nin içinde protestoculara karşı nasıl bir tutum takınılacağı konusunda ayrılık başgösterdi. Sonunda sertlik yanlısı bakış açısı benimsendi ve taleplerin karşılanmasındansa gösterilerin bastırılması kararlaştırıldı.Escape from China, by Zhang Boli, Simon & Schuster Trade

20 Mayıs’ta sıkıyönetim ilan edildi ve 3 Haziran’ı 4 Haziran’a bağlayan gece tanklar ve piyade birlikleri gösterileri bastırıp protestocuları dağıtmak üzere Tiananmen Meydanı’na gönderildi. 1989′da ne Çin Ordusu’nun ne de Pekin polisinin yeterli toplumsal olaylara müdahale donanımı (Batılı ülkelerde bu gibi durumlarda kullanılan plastik mermi gibi) vardı, kullanılan bütün mermiler gerçekti.Chinese human rights official says the crackdown ‘completely correct’ Rebecca MacKinnon, “Tiananmen Ten Years Later.” CNN, 2 June 1999. Ölen sivillerin sayısı ile ilgili değişik tahminler vardır: Çin Komünist Partisi’ne göre 23, CIA’ye göre 400 – 600, Çin Kızılhaç’ına göre 2600. Yaralı sayısı ise genel kabule göre 7000 – 10000 arasındaydı. Haziran 2006 itibariyle o gece ölenlerin sayısı Profesör Ding Zi Lin’e göre 186′dır.Professor Ding Zi Lin: the list of the dead Uygulanan şiddetin ardından, hükümet hareketin kalan unsurlarını baskı altına almak amacıyla geniş çaplı tutuklamalar yaptı, yabancı basını yasakladı ve ÇHC basınında olayların ele alınışı üzerinde katı bir denetim geliştirdi. Harekete sempati duyan Parti üyeleri tasfiye edildi, pek çok yüksek düzeydeki üye ev hapsine alındı. Tiananmen Meydanı’ndaki gösterilerin şiddetle bastırılması sonucunda, Çin, uluslararası kamuoyunda yaygın bir şekilde kınandı.Andrew J. Nathan, The Tiananmen Papers, Foreign Affairs, January/February, 2001

Adlandırma

Olaylara adını veren yer, başlangıç noktası niteliğindeki Pekin’deki Tiananmen Meydanı’dır. Bazı tarihçiler ise yaşananlar için “Pekin Katliamı” tabirini kullanmaktadır.

Çincede olaylar, daha çok “4 Haziran Hareketi” ya da “4 Haziran Vakası” olarak anılmaktadır. İlk ifade, aynı yerde daha önce meydana gelen diğer iki büyük protesto hareketi düşünüldüğünde bilimsel adlandırma ile tutarlılık gösterir: 1919 yılındaki 4 Mayıs Hareketi ve 1976′daki 5 Nisan Hareketi. Kimi yerlerde 4 Haziran Hareketi denilince, Pekin’e ilave olarak bütün ülkede düzenlenen gösteriler kastedilir.

Arkaplan

1978′den itibaren Deng Xiaoping, Mao tarafından kurulan sistemi esnetecek tarzda, siyasi liberalleşmeyi ve pazar ekonomisine tedrici geçişi öngören bir dizi ekonomik ve siyasi reform gerçekleştirdi. Bu ekonomik ve siyasi reformlar, 1989 yılı geldiğinde iki grubu hükümetle karşı karşıya getirdi.

Birinci grupta, reformların yeterince ileri götürülmediğini ve Çin’de siyasal sistemin reformdan geçmesi gerektiğini, ekonomik reformların yalnızca çiftçilerle fabrika işçilerini etkilediği için entellektüellerin gelirlerinin reformlardan yarar gören bu kesimlere göre daha geriden geldiğini düşünen öğrenciler ve aydınlar bulunuyordu. Ayrıca Çin Komünist Partisi’nin elinde tuttuğu siyasal ve toplumsal yetkiler hakkında endişe duyuyorlardı. Ve bu grup, Mihail Gorbaçov tarafından glasnost adlı siyasal liberalizasyon sürecine şahit olmuştu. İkinci grupta ise, toplumsal ve siyasal reformların fazla ileri gittiğini düşünen kent sanayi işçileri bulunuyordu. Ekonomi üzerindeki kontrolün gevşetilmesi kendi yaşamlarını tehdit eden enflasyona ve işsizliğe neden olmaya başlamıştı.

1989 Tiananmen Meydanı protestoları büyük ölçüde Çin Komünist Partisi eski genel sekreteri Hu Yaobang’ın ölümüyle ateşlendi. Hu Yaobang’ın Genel Sekreterlikten “istifası” 16 Ocak 1987′de halka duyurulmuştu. 1987 öğrenci protestoları sonrasında Hu’nun “hızlı reformlar ve Maoist aşırılıkları küçümseme” yönündeki açık yürekli çağrıları, onu Deng’in ve diğerlerinin gözünde uygun bir günahkeçisi haline getirmişti (Spence 1999, 685). Merkez Komite tarafından yayınlamaya zorlandığı istifası aynı zamanda “küçük düşürücü öz eleştiri” idi. Hu’nun 15 Nisan 1989′da kalp krizi yüzünden ani ölümü, öğrencilere, sadece merhum Genel Sekreter’in yasını tutmak için değil, ayrıca “itibarının iadesi” isteklerini dillendirmek ve 1986 – 1987 yıllarının önemli meselelerine ve hatta 1978 – 1979 protestolarına bir kez daha dikkat çekmek için bir araya gelmeleri yönünde mükemmel bir fırsat sundu (Spence 1999, 697).

Olayların başlangıcı

Başlangıçta protestolar küçük çaplıydı ve Hu Yaobang için yas tutma ve partinin onunla ilgili resmi görüşünü gözden geçirme talebi biçimindeydi. Polisle öğrencilerin karşı karşıya geldiği haberleri yayıldıktan sonra gösteriler ivme kazandı. Öğrencilere göre Çin medyası, onların etkinliklerinin özünü çarpıtıyordu ve bu durum gösterilere katılımı arttırıyordu. Hu’nun cenazesinde büyük bir öğrenci kalabalığı Tiananmen Meydanı’nda toplandı ve Hu’nun siyasal rakibi sayılan Başbakan Li Peng ile görüşmek istedi. Ne var ki bu isteklerini gerçekleştiremediler. Bununla birlikte öğrenciler Pekin’deki üniversitelerde boykot çağrısında bulundular. 26 Nisan’da Halkın Günlüğünde yayınlanan bir yazıda ve hemen altında Deng tarafından verilen bir demeçte öğrenciler iç kargaşalık çıkarmakla suçlandılar. Bu ifade öğrencileri öfkelendirdi ve 29 Nisan’da yaklaşık 50,000 öğrenci Pekin sokaklarında bir araya geldi ve yetkililerin yaptığı bastırma uyarısını göz ardı etti ve hükümetin demeci geri almasını talep etti.

Pekin’de üniversite öğrencilerinin büyük bir bölümü, arkalarına öğretmenlerinin ve aydınların da desteğini arkasına alarak gösterilere katıldı. Öğrenciler Komünist Parti’nin denetimi altındaki resmi öğrenci örgütlerini reddedip kendi özerk örgütlerini kurdu. Öğrenciler kendilerini Çin yurtseverleri ve 1919′un “bilim ve demokrasi” için 4 Mayıs Hareketi’nin mirasçıları olarak görüyordu. Protestolar ayrıca, Dörtlü Çetenin altedilmesiyle sonuçlanan 1976′nın Tiananmen Meydanı Protestoları’nın hatıralarını da canlandırmıştı. Öğrenciler tarafından demokrasinin savunucusu olarak görülen Hu’nun anısına eylemler olarak başlayan gösteriler aşama aşama, siyasal çürümeye karşı protestolardan basın özgürlüğü taleplerine ve Komünist Partisi’nin ve Çin’in “de facto” lideri Deng Xiaoping’in iktidarına bir son verilmesine ya da reforme edilmesine kadar vardı. Diğer şehirlerdeki öğrencilerle ve işçilerle iletişim ve bağ kurmakta kısmen başarılı olan girişimlerde bulunuldu.

Her ne kadar ilk gösteriler, Deng reformlarının yeterince ileri gitmediğine ve Çin’in siyasal sisteminin reformdan geçmesi gerektiğine inanan öğrencilerden ve aydınlardan gelse de, kısa zamanda reformların fazla ileri gittiğine inanan kentli işçileri de içine aldı. Bu durumun nedeni protestoların öncülerinin yozlaşma üzerine yoğunlaşmalarıydı, ki bu iki grubu birleştirdi.

Katlımıcıları esas itibariyle öğrencilerden ve aydınlardan oluşan 1987′deki gösterilerden farklı olarak, 1989 gösterileri artan enflasyonun ve yozlaşmanın tetiklediği kentli işçilerden yoğun destek gördü. Pekin’de onları çok sayıda insan destekledi. Anakaradaki Urumçi, Şangay ve Çongkin gibi şehirlerde ve daha sonra da Hong Kong, Tayvan ve Kuzey Amerika ve Avrupa’daki Çin topluluklarında da benzer rakamlara ulaşıldı.

Protestolar tırmanıyor

4 Mayıs’ta yaklaşık olarak 100,000 öğrenci ve işçi, özgür bir medya ve yekililerle seçilmiş öğrenci temsilcileri arasında resmi bir diyalog kurulması talepleriyle Pekin’de yürüyüş yaptı. Hükümet, sadece atanmış öğrenci temsilcileriyle görüşmeyi kabul ederek bu diyalog talebini geri çevirdi. 13 Mayıs’ta, yani reform yanlısı Sovyet lider Mihail Gorbaçov’un duyurusu oldukça iyi yapılan resmi ziyaretinden iki gün önce, büyük öğrenci grupları, Halkın Günlüğü’ndeki suçlamanın geri çekilmesinde ve seçilmiş öğrenci delegeleriyle görüşmelere başlanması talebinde ısrar ederek Tiananmen Meydanı’nı işgal etti ve açlık grevine başladı. Yüzlerce öğrenci açlık grevine başladı ve daha binlercesiyle Pekin nüfusunun bir kısmı bir hafta boyunca onları destekledi.

Protestolar ve grevler diğer şehirlerdeki üniversitelerde de başladı ve bu üniversitelerden pek çok öğrenci gösterilere katılmak için Pekin’e hareket etti. Genel olarak Tiananmen Meydanı’ndaki gösteriler iyi düzenlenmişti. Her gün, Pekin’deki çeşitli üniversitelerden öğrenciler meydandakilerle dayanışmak için dersleri boykot ederek ve protestonun taleplerini daha da ileriye taşıyarak yürüyüş yapıyordu. Yürüyüşler sırasında ve meydanda öğrenciler Enternasyonel’i söylüyordu.Amnesty International, 30 August, 1989. Preliminary Findings on Killings of Unarmed Civilians, Arbitrary Arrests and Summary Executions Since 3 June 1989, p.19 Öğrenciler ilginç bir şekilde, meydanın kuzeyinde asılı duran Mao posterine mürekkep fırlatan üç kişinin tutuklanması için polise yardım ederek hükümete bir jest yaptılar.The Gate of Heavenly Peace, movie script, 1995 Öğrenciler, eylemlerini güçlü tutmak ve ivme kaybının önüne geçmek için açlık grevi düzenlenmesi gerektiğine karar verdiler. Bu karar, eylemler açısından belirleyici bir andı. Grev Mayıs 1989′da başladı ve “bin kişiden daha fazla” insanı içerecek şekilde büyüdü (Liu 1994, 315). Açlık grevi öğrencilere geniş destek sağladı ve “Pekin’in sıradan insanları grevcileri korumak için yürüyüşe geçti… çünkü destek vermenin reddedilmesi ve hükümetin teranelerine eşlik esilmesi izleyenleri şuna ikna etti: Öğrenciler sadece kendi kişisel çıkarlarının peşinde değildi, kendilerini Çin halkı için kurban ediyorlardı” (Calhoun 1994, 113).

19 Mayıs günü sabah 4:50′de dönemin Komünist Parti Genel Sekreteri Zhao Ziyang meydana gitti ve öğrencilere şu konuşmayı yaptı:

Bu konuşmanın ardından, “Yaşlandık artık, fark etmez bizim için.” sözü ünlendi ve o gün Zhao’nun halkın önüne son çıkışı oldu.

ÇHC hükümeti ile müzakerelerde bulunmak için kısmen de olsa başarılı girişimlerde bulunuldu. Gorbaçov’un ziyareti yüzünden çok sayıda yabancı medya mensubu Çin’de bulunuyordu. Protestoları geniş ölçüde yayınlarına taşıdılar ve genel olarak öğrencilerin lehinde bir tutum benimsediler, ancak öğrencilerin hedeflerine ulaşmaları konusunda karamsardılar. Gösterinin sonuna doğru, 30 Mayıs’ta Meydanda Demokrasi Tanrıçası adında bir heykel dikildi ve bu heykel dünyadaki televizyon izleyicilerinin gözünde protestonun sembolü haline geldi.

Politbüro İcra Komitesi, (emekli olmuş, fakat hükümet ve parti üzerinde hala etkiye sahip) parti büyükleriyle birlikte, önceleri gösterilerin kısa ömürlü olacağını ya da göstermelik reformların ve soruşturmaların protestocuları memnun edeceğini umuyordu. Mümkün mertebe şiddete başvurmaktan uzak durmak ve öğrencilerin protestoları bırakıp işlerinin başına dönemelerini sağlamak için öncelikle uzun kollu parti aygıtına dayanmak istiyorlardı. Harekete geçmelerinin önündeki engellerden biri, liderliğin kendisinin de öğrencilerin taleplerinden çoğunun destekçisi olmasıydı, özellikle yozlaşma konusundaki taleplerin. Bununla birlikte gösterilerde farklı taleplere sahip çok sayıda insan vardı ve bu nedenle hükümetin kiminle, neyi müzakere edeceği belirsizdi. Gösteriler arasındaki kafa karışıklığı ve kararsızlık, hükümet cephesine de yansıyordu. Resmi medyada ise bu kararsızlık, Halkın Günlüğü’nün bir gün göstericilere sempati duyan, öbür gün onları kınayan manşetlerinde kendisini ortaya koyuyordu.

Üst düzey liderler arasında Genel Sekreter Zhao, göstericilere kesinlikle yumuşak bir yaklaşımı savunurken, Li Peng gösterilerin bastırılmasına taraftar görünüyordu. Sonunda, tek partili düzenin terkedilmesini Kültür Devrimi’nin kaotik ortamına dönülmesi olarak gören bir grup parti büyüğü tarafından gösterilerin bastırılması kararı alındı. Bu insanların çoğunun resmi bir konumu olmasa da, orduyu kontrol edebiliyorlardı. Deng Xiaoping Merkezi Ordu Komisyonu’nun başkanıydı ve sıkıyönetim ilan etme yetkisine sahipti; Her ne kadar 1982 Anayasası’ndan itibaren sembolik bitelikte bir mevki haline gelse de, ÇHC Cumhurbaşkanlığı koltuğunda Yang Shangkun oturuyordu ve yasal olarak silahlı kuvvetlerin komutanıydı. Parti büyükleri, uzun süren gösterilerin ülke istikrarını tehdit ettiğine inanıyordu. Protestoculara, sahne gerisinden yönetilen, “burjuva liberalizmi”nin ve parti içerisindeki kişisel hırs sahiplerinin kuklaları gözüyle bakılıyordu.

Protestolar ülke çapına yayılıyor

Hareketin başlangıcında, Çinli haber kuruluşları, özgür ve gerçek haberler yapmakta nadir görülen bir fırsata sahipti. Haber kuruluşlarının çoğu, merkezi ve yerel hükümetin denetim eksikliğine bağlı olarak, istediklerini yayınlamakta ve yazmakta serbesttiler. Haberler ülkede hızla yayıldı. Çinli haber kuruluşlarının yayını üzerine, İç Moğolistan şehirleri de dahil, 400′ün üzerinde şehirde öğrenciler ve işçiler gösterileler düzenledi.http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tankman/view/ Tens of Millions of Protestors Meydandaki protestolara katılmak için insanlar Pekin’e hareket ediyordu.

Şangay

Şangay’daki üniversite öğrencileri de Hu Yaobang’ı anmak ve kimi hükümet politikalarını protesto etmek için sokaklara döküldü. Çoğu kez bu gösteriler üniversitelerin Çin Komünist Partisi komitelerinden destek gördü. Dönemin Şehir Parti Sekreteri Jiang Zemin, gösterici öğrencilere kolunda beyaz bant olduğu halde seslendi ve 1949 öncesinde ajitatörlük yapmış bir öğrenci olarak onları anladığını ifade etti. Diğer taraftan da vakit kaybetmeden sokakları kontrol altına almalarını için polisi gönderdi ve öğrencileri destekleyen Komünist Parti liderlerini tasfiye etmek üzere harekete geçti.

Şangay’ın “Dünya Ekonomisi” gazetesi, bir yazıişleri toplantısında, 19 Nisan’da Hu hakkında bir anma bölümü yayınlamayı kararlaştırdı. 20 Nisan’da Şangay şehir hükümetinin durumdan haberi oldu ve Jiang haberdar edildi. Jiang, anma bölümünün sansürlenmesi emrini verdi, ne var ki gazete çoktan basılmış ve dağıtılmıştı. 26 Nisan’da “Halkın Günlüğü”, öğrenci gösterilerini kınayan sayısını çıkardı. Jiang bunu bir işaret olarak kabul etti ve “Dünya Ekonomisi” gazetesinin yazı işleri müdürünü görevinden aldı. 1989 protestolarının ardından iktidara doğru hızla yükselişi, bu iki meseledeki işbitirici tavrına bağlanmaktadır.

Hong Kong

Hong Kong’da yerel halktan pek çok kişi gösterilere katıldı. 27 Mayıs 1989′da “Çin’e Adanan Demokrasi Şarkıları” adlı etkinlikte yaklaşık 300,000 kişi Victoria Park’ta biraraya geldi. Tayvanlı ve Hong Konglu pek çok ünlü, şarkılar söyledi ve Pekin’deki öğrencilere desteklerini gösterdi.

Tayvan

Burada da gösteriler düzenlendi. Tayvan hükümeti, ÇHC pasaportundan vazgecek her Çinliye Çin Cumhuriyeti pasaportu ve mali destek verilmesinin önünü açacak bir yasayı çıkardı.

Dünya çapında olaylar

Dünya çapında Çinlilerin yaşadığı pek çok yerde gösteriler ve protestolar düzenlendi. ABD, Japonya vb devletler, yurttaşlarının ÇHC’ne gitmemesi yönünde uyarılar yayınladılar.

Gösterilerin bastırılması

Hükümetin 20 Mayıs’ta sıkıyönetim ilan etmesine karşın, protestocu kalabalık ordunun Pekin’e girişini engelledi ve akabinde ordu geri çekilme emri aldı. Bu sırada gösteriler devam ediyordu. Açlık grevi üçüncü haftasını dolduruyordu ve hükümet ölümler başlamadan meseleyi çözme kararına vardı. Komünist parti liderleri arasındaki tartışmanın ardından, krizin çözümü için askeri güç kullanılması emredildi ve öğrencilere verdiği destek üzerine Zhao Ziyang siyasi liderlikten el çektirildi. Ve Komünist Partisi, olaylar daha fazla tırmanmadan duruma el koymaya karar verdi.

Şehrin kontrolünü el almaları için Halk Kurtuluşu Ordusu’nun 27. ve 28. ordularından askerler ve tanklar gönderildi. 27. ordunun başında Yang Shangkun’a bağlı bir kumandan bulunuyordu.

Pek çok Pekinli, birliklerin şehre girişine aktif olarak karşı durdu. Protestocular halk otobüslerini ateşe verip, ordunun ilerleyişini durdurmak için barikat malzemesi olarak kullandı. Öğrenciler araçlarla barikatlar oluştururken, ordu da göz yaşartıcı gaz, tüfek ve tank kullanarak sokakları temizlemeye çalışıyordu. Meydana bağlanan sokaklarda çatışmalar bu şekilde devam etti. Askerlerle kalabalık arasındaki tarafsız bölgede kalan pek çok yaralı, çekçek sürücüleri tarafından hastanelere taşındı. Meydana düzenlenen saldırının ardından, canlı televizyon yayınında, barikatların etrafında ya da bulvarlarda toplanmış, hükümetin tavrını protesto etmek için siyah kolluk takan insanlar görülüyordu. Bu sırada HKO, öğrencilerin peşine düşerek ve üniversite bölgesini tecrit ederek şehrin çevresinde sistematik olarak kontrol noktaları kuruyordu.

Meydanda ise, barışcıl bir şekilde geri çekilmek isteyenlerle meydanda kalmak isteyenler arasında bir tartışma yaşanıyordu. Meydan üzerindeki saldırı, farklı yönlerden yaklaşan zırhlı kariyerlerle ve süngü takmış birliklerle 3 Haziran günü saat 22:30′da başladı. Bu kariyerler ileriye ve yanlara doğru ateş açarak ve bu sırada muhtemelen kendi askerlerini de vurarak yol boyunca ilerlediler. BBC muhabiri Kate Adie meydanda “rastgele ateş” açıldığından söz etti. Otobüslere sığınmaya çalışan öğrenciler, askerler tarafından dışarı çıkarılıp kalın sopalarla dövüldü. Meydanı terketmeye çalışan öğrenciler bile askerler tarafından durdurulup dövüldü. Kariyerlere karşı zayıf ve güçsüz barikatların oluşturulmaya çalışıldığı meydanda, protestonun öncülerinin, yaklaşan askerlere karşı (molotof kokteyli gibi) silahları kullanmamaları için öğrencilere “yalvardıkları” söyleniyordu. Bu sırada, “Neden bizi öldürüyorsunuz?” diye bağırarak, pek çok öğrenci vuruldu. Ertesi sabah 5:40′ta Meydan boşaltılmıştı.

Sonrasında

Tutuklamalar ve tasfiyeler

Medyadaki yansımalar

Olayların ülke içindeki siyasal eğilimlere etkisi

Ekonomik etki

Kuşak boşluğu

Bugün

Çin’de tabu halini almış konu

ABD - AB silah ambargosu

Tazminatlar

Popüler kültür

Kaynaklar

Genel

• Spence, Jonathan D. The Search for Modern China. New York: Norton, 1999.
• Liu Xiaobo. “That Holy Word, “Revolution.” In Popular Protest and Political Culture in Modern China. Edited by Jeffrey N. Wasserstrom and Elizabeth J. Perry, 140-7. Boulder, Col.: Westview Press, 1994.

Alıntı

Sun Microsystems firması tarafından geliştirilmiş işletim sistemidir. UNIX tabanlı olup, son sürümü olan Solaris 10 ile aynı anda bünyesinde hem UNIX ve hem de Linux programlarının çalışmasına destek verir. OpenSolaris projesinin başlatılmasıyla birlikte, Solaris işletim sistemi açık kaynak hâle dönüştürülmüştür.

Solaris son derece güvenli bir işletim sistemi olarak bankalarda ve askeri sistemlerde kullanılmaktadır. Enterprise işletim sistemi olarak çok güçlü olan Solaris, bireysel kullanıcılar için UNIX işletim sisteminin zorluklarını taşır. Bu nedenle bilgisayar dünyasına yeni giren kullanıcılar için öğrenilmesi zor bir işletim sistemidir.

Bir UNIX işletim sistemi olarak üzerinde çok güçlü geliştirme ortamları mevcuttur. Bunlar, en temel bash gibi kabuk dilleri olmakla bereber C/C++, Perl, Python gibi güçlü programlama dilleri de sayılabilir. Solaris 10, Sun firmasının bir ürünü olarak Java geliştirme ortamı da sunmaktadır.

Öğrenilmesi zor bir işletim sistemi olması, yıllarca para ile satılması nedeni ile Solaris bireysel kullanıcılarca fazla tanınamamıştır. Bu nedenle Linux ile karşılaştırıldığında çok fazla sürücü ve bulunabilir program eksiği vardır. Ancak GPL ile dağıtılan programlar Solaris kullanıcılarına pek çok seçenek sunmaktadır. Bu, Solaris üzerinde sayısını kestiremeyeceğimiz kadar kullanışlı programa erişebileceğimiz anlamına gelir. Apache, PostgreSQL, KDE, Emacs, Openoffice, Mozilla gibi açık kaynaklı programlar Solaris üzerinde çok rahatlıkla kullanılabilirler.

Solaris 10, masaüstü ortamı olarak CDE ve Java Desktop tabanlı GNOME ortamını kullanıcılarına sunmaktadır. Özellikle GNOME ortamı UNIX dünyasına alışık olmayan kullanıcılar için kullanımı kolay, esnek bir masaüstü ortamıdır.

Bu yazı yazıldığı anda SUN firması isteyenlere Solaris 10 için ücretsiz DVD göndermekteydi. İsterseniz internetten ücretsiz olarak indirebileceğiniz gibi Sun’ın web sitesinden de ücretsiz DVD isteyerek Solaris 10 ile deneyimlerinizi arttırabilirsiniz.

Dış bağlantılar

• Solaris resmi sayfası
• Açık kaynaklısı Solaris işletim sistemi projesi sayfası
• Sun firmasının geniş doküman sitesi
• Solaris mercek altında: Solaris işletim sistemi ve OpenSolaris projesine dair Türkçe inceleme
• Türkiye OpenSolaris Kullanıcıları Grubu:

Mayce Edward Christopher Webber III, bilinen ismi ile Chris Webber, (d. 1 Mart 1973, Detroit, Michigan) ABD’li NBA oyuncusudur.

Detroit Pistons takımında oynamaktadır. 2006-2007 sezonunun ortasında Philadelphia 76ers takımından bu takıma transfer olmuştur. Şu an NBA’de oynayan en iyi power forward oyuncuları arasındadır. NCAA’de Michigan Üniversitesi’nde oynamış, 1993 yılında NBA Draftı’nda Orlando Magic tarafından 1. sırada tercih edilmiştir.

Dış bağlantılar

• NBA.com: Chris Webber Sayfası
• Basketball-Reference.com: Chris Webber
• Chris Webber resmi site

Bir işletim sistemi türüdür. Mikro çekirdek yapısında, ana çekirdek sadece birimler arası iletişim ve süreçleri sıralama işlerini yapar. Bellek yönetimi, kayıt ortamı yönetimi, sürücüler ve ağ ile ilgili çok sayıda süreç birbirleriyle iletişim kurarak haberleşir. Bu

Alan Wilson Watts (d. 6 Ocak 1915 – ö. 16 Kasım 1973) bir filozof, yazar ve karşılaştırmalı dinler uzmanıdır. Çoğu Uzakdoğu dinleri ve kültürü konusunda 25′i aşkın kitabı ve birçok makalesi bulunmaktadır.

Kitapları

Türkçe

• Taoculuk Zen ve Batı Kültürü, Çev. İlhan Güngören, Yol Yayınları 1985
• Suyun Yolu Tao,Dharma Yayınları 2001
• Benlik Tabusu,Güncel Yayınları
• Yaşama Oyna,Okyanus Yayınları
• Mutluluğun Anlamı,İmge kitabevi Yayınları
• Güvencesizlikteki Bilgelik,söz Yayın
• Anında Hava Tahmini,İletişim Yayınları

İngilizce

• 1936 The Spirit of Zen
• 1937 The Legacy of Asia and Western Man
• 1940 The Meaning of Happiness
• 1944 Theologica Mystica of St. Dionysius, (translation from Greek of pseudo-Dionysius, now available online)
• 1948 Behold the Spirit:A Study in the Necessity of Mystical Religion, Vintage ed. 1972, ISBN 0394717619
• 1950 Easter - Its Story and Meaning
• 1950 The Supreme Identity, Vintage ed. 1972, ISBN 0394718356
• 1951 The Wisdom of Insecurity, Vintage ed. 1968, ISBN 0394704681
• 1953 Myth and Ritual in Christianity, Beacon Press 1971, ISBN 0807013757
• 1957 The Way of Zen, Vintage Spiritual Classics 1999, ISBN 0375705104
• 1958 Nature, Man, and Woman, Vintage reissue 1991, ISBN 0679732330
• 1960 “This Is It” and Other Essays on Zen and Spiritual Experience, Vintage reprint 1973, ISBN 0394719042
• 1961 Psychotherapy East and West, Vintage ed. 1975, ISBN 0394716094 (alıntılar here)
• 1962 The Joyous Cosmology - Adventures in the Chemistry of Consciousness
• 1963 The Two Hands of God - The Myths of Polarity
• 1964 Beyond Theology - The Art of Godmanship, Vintage 1973, ISBN 0394719239
• 1966 The Book - On the Taboo Against Knowing Who You Are, Vintage reissue 1989, ISBN 0679723005 (alıntılar here)
• 1967 Nonsense
• 1970 Does It Matter?: Essays on Man’s Relation to Materiality, Vintage ed. 1971, ISBN 0394716655
• 1971 Erotic Spirituality - The Vision of Konarak
• 1972 The Art of Contemplation
• 1972 In My Own Way - An Autobiography 1915-1965, Vintage 1973, ISBN 0394719514
• 1973 Cloud-hidden, Whereabouts Unknown: A Mountain Journal, Vintage 1974, ISBN 0394719999
• 1975 Tao: The Watercourse Way, Pantheon 1977, ISBN 0394733118
• 1987 The Early Writings of Alan Watts
• 1990 The Modern Mystic: A New Collection of Early Writings

Dış bağlantılar

• The Alan Watts foundation
• Alan Watts Podcast - The official Podcast of Alan Watts

Pentium, Intel’den beşinci nesil x86 mimarisi bir mikroişlemcisidir. 486 serisinin ardılıydı ve ilk olarak 22 Mart 1993 tarihinde duyurulmuştu.

Pentium’un, daha önceki isim nesillerini izleyecek şekilde, 80586 veya i586 olarak adlandırılması bekleniyordu. Ancak, Intel, Advanced Micro Devices gibi rakiplerinin, kendi işlemcilerini benzer isimlerle markalandırmalarını (AMD’nin Am486’sı gibi) engellemek amacıyla, bir numarayı (örneğin 486) ticari marka olarak kullanma konusunda mahkemeyi ikna etmeyi başaramadı. Intel, ticari marka haline gelebilecek bir isim yaratabilme konusunda Lexicon Branding’in yardımını aldı. Pentium markası çok başarılı oldu ve Pentium Pro’dan Pentium Extreme Edition’a kadar, bir çok işlemci nesli boyunca muhafaza edildi. Pazarlama amacıyla kullanılmamakla birlikte, Pentium serisi işlemcilere, orijinal Pentium yongası için 80500’den başlayarak, hâlâ nümerik ürün kodları verilmektedir.

Intel bugün, Pentium markasından büyük ölçüde çekilmiştir ve yerine “Intel Core” markasını çıkarmıştır, ama gelecekteki ürün serisinde Pentium ve Celeron markalarını kullanacaktır. 2006 yılında piyasaya çıkarılan ilk Intel Core, Pentium M mikro-mimarisini genişletiyordu. 2006 yılında piyasaya çıkan Intel Core 2, yeni Intel Core mikro-mimarisini sunmaktadır.

Microsoft ve diğer birçok şirket, gerekliliklerini tanımladıkları spesifikasyonlarda, standart olarak orijinal Pentium’u kullanmaktadır. Örneğin, Microsoft Görsel Stüdyo 2005 Ekip sürümü için, Microsoft’un açıkladığı gereklilikler arasında, (en azından) 600 MHz (gerekli) veya 1GHz (tavsiye edilen) saat hızında çalışan bir Pentium işlemci yer almaktadır. Başka bir işlemcinin bu gerekliliği sağlayıp sağlamadığını anlamak için, hızını, standart Pentium saat hızları cinsinden veren bir çevrim kullanılması gerekmektedir. Örneğin, Pentium Pro, çok daha düşük hızda çalışmasına rağmen, daha ileri mimarisi sayesinde, gerekliliği karşılardı. Daha modern işlemcilerin bu gerekliliği karşılayıp karşılamadıklarını anlamak için karşılaştırma yapabilmek amacıyla, genellikle bir eşdeğerlik tablosu kullanılmaktadır.

Programlamada, bazen orijinal Pentium işlemci mimarilerini, daha sonraki Pentium markalı mimarilerden (P6 veya P68-tabanlı) ayırt etmek gerekebilir. Bu durumlar için, i586 daha eski Pentium işlemcilere, ve bunun yanı sıra, Intel’in rakipleri tarafından imal edilen ve daha eski Pentium’ları hedefleyen makine kodunu çalıştırabilen işlemcilere atıfta bulunmak için yaygın, ama sahte bir yoldur.

486’dan Beri Önemli Değişiklikler

486 sistemleri için Pentium Overdrive,

• Superscalar mimari – Pentium’un her saat döngüsünde birden fazla komutu tamamlamasını sağlayan iki veri yolu (boru hattı) vardır. Borulardan biri (“U” diye adlandırılan) her türlü komutu gerçekleştirebilirken, diğeri (“V” olarak adlandırılan) en basit, en yaygın komutları yerine getirmektedir. Birden fazla boru hattı kullanmak, RISC işlemci tasarımlarına has bir özellik olup, x86 platformlarında uygulanan ilklerden biridir, böylece gidilecek yolu işaret etmekte ve iki teknolojiyi birleştirerek “hibrid” işlemcileri yaratmanın mümkün olduğunu göstermiştir.

• 64-bit veri yolu – bu, her isteyişte bellekten alınan bilgi miktarını ikiye katlamaktadır. Bu durum, Pentium’un 64-bit uygulamaları gerçekleştirebildiği anlamına gelmemektedir; ana yazmacı hâlâ 32 bit genişliğindedir.

• MMX komutları (sadece daha sonraki modeller) - multimedia uygulamalarında kullanılmak üzere tasarlanmış temel bir SIMD komut seti uzantısı. Pentium mimari yongaları her saat döngüsünde 486 işlemcinin performansını iki katının hemen altında bir performans sunmuştur. En hızlı Intel 486 parçaları birinci nesil Pentium’larla hemen hemen aynı hızdaydı ve AMD Am5×86, kabaca Pentium 75’e eşitti.

Modeller

En eski Pentiumlar 66 MHz ve 60 MHz saat hızıyla piyasaya sürülmüştür. Dada sonra zamanla 75, 90, 100, 120, 133, 150, 166, 200, ve 233 MHz sürümleri piyasaya çıkmıştır. 266 ve 300 MHz sürümleri, daha sonra mobil bilgisayar kullanımları için piyasaya çıkmıştır. Pentium OverDrive sürücüleri, eski 486 sınıfı bilgisayarlar için bir büyütme seçeneği olarak, 63 ve 83 MHz hızlarıyla piyasada yerini almıştır.

• * Bu değerler sadece Mobile Pentium MMX işlemcilerde geçerlidir.

P5, P54C, P54CS

Pentium 75 MHz (P54C, 80502)

Orijinal Pentium mikro-işlemcisinin P5 dahili kod adı ve 80501 ürün kodu vardı (daha önceki adımlarda 80500). Bu, boru hatlı, iç düzeni süper skalar bir mikroişlemci olup, 0.8 µm işlem kullanırdı. Bunu, hazır bir ikili işlemci olan ve ön yan yoldakinden farklı bir iç saat hızı kullanan, P5’den 0.6 µm işleme küçülme sayılan P54C (80502) izlemiştir (yol hızını artırmak, iç saati artırmaktan çok daha zordur). Bunun karşılığında, P54C’ü, 0.35 µm işlem – daha eski Pentiumlarda kullanılan iki kutuplu CMOS işlemenin aksine, saf bir CMOS işlem - kullanan P54CS izlemiştir.

60-100 MHz Pentium’ların ilk sürümlerinin kayan nokta devresinde, bazı ender durumlarda, bölme işlemlerinde daha az doğrulukla sonuçlanan bir problem vardı. 1994 yılında Lynchburg, Virginia’da keşfedilen bu hata Pentium FDIV bug hatası olarak tanınmaya başladı ve Intel’de büyük utanç yarattı, Intel bunun üzerine, hatalı işlemcileri düzeltilmiş olanlarda değiştirmek üsere bir değişim programı geliştirdi. Pentium işlemcilerin 60 ve 66 MHz 0.8 µm sürümleri de narinlikleri ve (o aşamada) yüksek seviyedeki ısı üretimleriyle tanındılar – aslında Pentium 60 ve 66’na çoğu kez “kahve ısıtıcısı” lakabı takılmıştı. Ayrıca, 5V’la çalışmaları nedeniyle “yüksek voltajlı Pentiumlar” olarak da tanınıyorlardı. Isı sorunları, daha düşük voltajla (3.3V) çalışan P54C ile giderilmişti. P5 Pentiumlar Soket 4’ü kullanırken, P54C Soket 5’le başlamış, daha sonraki sürümlerinde Soket 7’ye geçmiştir. P54CS’den sonraki bütün masa üstü Pentiumlar Soket 7’yi kullanmıştır. Kısa süre sonra, f00f bug olarak bilinen bir başka hata keşfedilmiş, ama şans eseri, işletim sistemi satıcıları, incelikli bir çözüm uygulayarak çökmeyi önlemiştir.

486 sistemleri için P24 Pentium OverDrive, diğer Pentium işlemcileri arasında bir tür tuhaflık içermekte olup, 1995 yılının başlarında piyasaya sürülmüştür. 486 platformunun daha dar 32-bit’lik veri yolu ile daha yavaş önbellek mimarisiyle çalışabilmek için, Pentium mimarisinin bir çok açıdan değiştirilmesi gerekliydi. Bu nedenle, yonga, P55C Pentium öncesi yongaların iki katı ile donatılarak, 32 KB L1 önbellekle donatılmış olarak gelmiştir. Yonga ayrıca, 486 kartlardaki 5V enerji devresini Pentium’un 3.3V ihtiyaçlarına dönüştüren, karta monte edilmiş bir enerji düzeneğine ilave olarak, bağlı bir fan/soğutucu düzeneği de içeriyordu.

P55C, Tillamook

P55C (veya 80503) Intel’in Hayfa, İsrail’deki Araştırma ve Geliştirme merkezinde geliştirilmiştir. MMX Teknolojili Pentium olarak (genellikle sadece Pentium MMX olarak adlandırılmıştır) satılmış, ama P5 çekirdeğini esas almasına rağmen (bu seride 0.35 µm işlem de kullanılmıştır), sayısal medya verilerini kodlama ve kod çözme işlemleri gibi, multimedya görevlerindeki performansını iyileştirmek niyetiyle yeni bir 57 “MMX” komut serisi içermekteydi.

Yeni komutlar, yeni veri türleri ile çalışmaktadır: ya sekiz adet 8-bit tamsayı, dört adet 16-bit tam sayı, iki adet 32-bit tam sayı, veya 1 adet 64-bit tamsayıdan oluşan 64-bit yoğunlaştırılmış vektörler. Bu nedenle, örneğin, PADDUSB (Yoğunlaşmış ADD işaretsiz doygun bayt) komutu, her biri birlikte, çift olarak sekiz adet 8-bit işaretsiz tamsayı içeren iki adet vektör eklemektedir; taşan her ilave doyuma ulaşır ve bir baytta simgelenebilecek en büyük işaretsiz değer olan 255’i verir. Bu oldukça uzmanlaşmış komutlar kullanılabilmek için genelde, programcı tarafından kodlanmayı gerektirir. MMX, P55C’nin ömrü bittikten sonraya kadar önemli bir rağbet görmemiştir.

P55C’in performansı, 1. seviye CPU önbelleğini ikiye katlayıp, 16 KiB’dan 32 KiB’e çıkararak, önceki sürümlerine nazaran iyileştirilmiştir.

Pentium P55C notebook CPU’ları, CPU’ları tutan bir “hareketli modül” kullanıyordu. Bu modül, CPU’nun, daha küçük bir özel biçim katsayısı içinde doğrudan kendisine bağlı olduğu bir PCB idi. Bu modül notebook’un ana kartına takılır ve tipik olarak, bir ısı yayma tabakası monte edilir ve modülle irtibat kurardı. Bu tür notebook’lar sıklıkla Intel 430MX yonga setini, özellikleri azaltılmış bir 430FX kullanırdı. Ancak, 0.25 μm Tillamook Mobile Pentium MMX ile (adını Oregon’da bir şehirden alan), modül, sistemin 512 KiB SRAM önbelleğiyle birlikte, 430TX yonga setini de kullanırdı.

Pentium markasının diğer kullanımları

Intel, aslında dahili olarak Pentium’un kendisinden oldukça farklı olan, daha sonraki nesil işlemci mimarilerini adlandırmak amacıyla Pentium adını korumuştur:

• Pentium Pro
• Pentium II
• Pentium III
• Pentium 4
• Pentium M
• Pentium D
• Pentium Extreme Edition
• Pentium E2000

Bu marka adı, CPU mikro-mimarisinin yapısıyla sadece gevşek bir şekilde bağlantılıdır. Pentium markası geleneksel olarak masa üstü ve notebook parçaları için kullanılmakta, Celeron markası, “değer”, ürün parçaları (tipik olarak daha düşük performans ve daha düşük fiyat) için kullanılmakta ve Xeon markası ise, sürücüler ve iş istasyonlarına uygun yüksek performanslı parçalarda kullanılmaktadır. Aynı temel mikro-mimari bütün markalarda kullanılabilir, ama uygulamalar saat hızlarında, önbellek boyutlarında, paket ve soketlerde farklılık gösterebilir. Ayrıca, aynı isim, bağlantılı olmayan mikro-mimarilerdeki yongalarda da kullanılmaktadır.

Intel Core işlemcisi, Pentium M işlemcileri ile aynı mikro-mimariyi kullanmaktadır, ama Pentium M adını kullanmamaktadır (ve aynı zamanda Intel’in yeni logosunu kullanmaktadır). Ancak, Pentium adı, yeni Core 2-türevli işlemcileri serisinde kullanılmaya devam edecektir. Bu işlemciler, Conroe-L kod adıyla, Pentium E2000 serisi olarak pazarlanacaktır. Yeni Pentium 1 MB’lık L2 önbelleğe sahip olacak ve 800 MHz FSB, Intel EM64T teknolojisi ile Execute Disable Bit kullanacaktır ve çift çekirdekli işlemci olacaktır.

Beşinci Nesil x86 Rakipleri

• Nx586
• 5×86
• 5k86
• WinChip
• mP6

Kaynakça

• Pentium
• Huynh, Anh. Intel “Conroe-L” Details Unveiled

Dış bağlantılar

• CPU-Collection.de
• Plasma Online Intel CPU Identification

Dik üçgen, İç açılarından biri 90° olan üçgene dik üçgen adı verilir.

Öklid geometrisinde, dik üçgenlerin kenarlarının uzunlukları Pisagor teoremi sağlarlar:

<math> a^2 + b^2 = c^2 </math>

Açı ölçüsü 90° olan köşenin karşısındaki kenara hipotenüs denir. Diğer kenarlar dik kenarlar adını alırlar. Özel dik üçgenler vardır. Açıları 30 60 ve 90 derece olan bir dik üçgende 30 dereceli açının karşısındaki kenar uzunluk olarak hipotenüsün yarısına, 60 derecelik açının karşısındaki kenar ise: (3^½)/2 katına eşittir.

S.M.A.R.T. (Self Monitoring Analysis Reporting Technology) yeni nesil sabit disklerde (Hard Disc) kullanılan bir teknolojidir.

Kendini analiz etme, gözden geçirme ve işletim sistemi aracılığı ile kullanıcıya rapor etme amacıyla oluşturulmuştur. Diskte oluşması muhtemel hataları, işletim sistemi aracılığı ile önceden kullanıcıya rapor eder ve tedbir alınmasına olanak verir. Eğer bu tür bir uyarı alırsanız yapılacak en doğru işler, sistemi kapatmadan, en hızlı şekilde yedek almak olacaktır.

Diskinizin S.M.A.R.T. özelliği olup olmadığını, bios aracılığı ile, üreticinin web sitesi aracılığı ile öğrenebilirsiniz. Çoğu bilgisayar S.M.A.R.T. özelliğini kendisi açmaz, önce kullanıcının bios tan bunu aktif etmesini bekler.

Valentin Petroviç Gluşko (Валентин Петрович Глушко), (d. 2 Eylül 1908 - ö. 10 Ocak 1989) Ukrayna kökenli Sovyet mühendisi, Sovyetler Birliği’nin uzay programı için tasarım yapan önemli üç başmühendisten (diğerleri Vladimir Çelomey ve Sergey Korolyov) biri.

Sovyetler Birliği’nin insanlı Ay programı sırasında başmühendis Sergey Korolyov ile rekabete girişti ve kendi tasarımlarını öne sürdü. Sovyetler’in Uzay Yarışı’nı kaybetmelerinin bir nedeni, iki mühendis arasındaki rekabettir.

Siyasi entrikalara girmesine karşın, Gluşko yetenekli bir mühendisti ve güçlü Energia roketinin geliştirilmesine imkân sağlayan teknolojik atılımı gerçekleştirdi.